Co nowego w nauczaniu języków – wrzesień 2026
Przedstawiamy wybór ciekawych badań i inicjatyw dotyczących nauki i nauczania języków, opublikowanych we wrześniu 2026 roku. W tym miesiącu dużo uwagi poświęcono sztucznej inteligencji, rozwijaniu mówienia i słownictwa oraz temu, dlaczego różni uczniowie mogą potrzebować różnych sposobów nauki.
Przegląd obejmuje publikacje dostępne do 22 września 2026 r.
Czy rozmowa z AI naprawdę przypomina rozmowę z człowiekiem?
Aplikacje wykorzystujące sztuczną inteligencję coraz częściej pozwalają ćwiczyć mówienie w języku obcym. Badacze sprawdzili jednak, jak taka rozmowa wygląda w praktyce. Okazało się, że kiedy pojawiało się nieporozumienie, aplikacja Speak często po prostu prowadziła rozmowę dalej, zamiast dopytać, wyjaśnić problem albo pomóc go rozwiązać.
Autorzy zwracają więc uwagę, że rozmowa z AI może być bardzo przydatna do ćwiczenia mówienia, ale nie zawsze przypomina prawdziwą rozmowę między ludźmi.
Źródło: Jiyoung Lee, Yujong Park, Conversation by design: repair and interactional competence in L2 talk with an AI speaking application, Applied Linguistics, 15 września 2026.
AI dobrze radzi sobie z tekstem, ale nadal myli się w gramatyce
Czy duży model językowy może być traktowany jako bezbłędny ekspert językowy? Naukowcy sprawdzili to na przykładzie zadań podobnych do tych, które pojawiają się na egzaminach z języka hiszpańskiego jako obcego.
Modele bardzo dobrze radziły sobie z rozumieniem tekstu i znaczenia, ale wyraźnie słabiej z gramatyką. To ważne przypomnienie, że odpowiedzi AI warto sprawdzać, szczególnie wtedy, gdy mają służyć jako wzór poprawności językowej.
Źródło: Marina Mayor-Rocher i in., Evaluating large language models with tests of Spanish as a foreign language: pass or fail?, Applied Linguistics, 10 września 2026.
Powtarzanie tego samego zadania może być bardzo pożyteczne
Czy wykonywanie tego samego zadania kilka razy ma sens? Badanie przeprowadzone wśród 104 osób uczących się angielskiego pokazuje, że tak.
Uczestnicy kilkakrotnie opowiadali tę samą historię. Z każdym kolejnym podejściem ich wypowiedzi stawały się lepiej uporządkowane, a związki między wydarzeniami — bardziej czytelne. Powtórzenie zadania po otrzymaniu informacji zwrotnej nie musi więc być nudnym „robieniem tego samego jeszcze raz”. Może być skutecznym sposobem na rozwijanie mówienia i coraz lepsze formułowanie wypowiedzi.
Źródło: Jie Qin, Dilin Liu, Jonathon Ryan, Task repetition and orientation in L2 oral narratives: a communication/content/function-focused analysis, Applied Linguistics, 15 września 2026.
Słownictwo ma ogromne znaczenie
Badanie 218 osób uczących się języka francuskiego pokazuje, jak ważna jest znajomość podstawowego, często używanego słownictwa.
Osoby, które znały więcej takich słów, lepiej rozumiały zarówno teksty pisane, jak i wypowiedzi ze słuchu. Szczególnie na początku nauki solidny zasób najczęściej używanych słów może więc mieć bardzo duże znaczenie. To pozornie oczywisty wniosek, ale badanie pokazuje, że systematyczna praca nad słownictwem pozostaje jednym z fundamentów skutecznej nauki języka.
Źródło: Amber Dudley, Emma Marsden, Dimensions of Lexical Mastery and Their Relationships with Listening and Reading Proficiency Among Beginner-to-Low-Intermediate Learners of French, Language Learning, 7 września 2026.
Nie każdy uczy się w ten sam sposób
Badanie dzieci w wieku od 8 do 13 lat przypomina, że sposób uczenia się języka może zależeć nie tylko od poziomu znajomości języka, ale także od wieku i indywidualnych możliwości poznawczych.
Naukowcy sprawdzali, jak dzieci reagują na bezpośrednie wyjaśnianie reguł językowych. Okazało się, że efekty były różne w zależności od wieku i sposobu, w jaki działała pamięć poszczególnych uczniów. Wniosek jest prosty: ta sama metoda nie musi być równie skuteczna dla wszystkich. W nauczaniu języków warto więc pozostawić miejsce na różne sposoby pracy i uczenia się.
Źródło: Wensi Zhang, Padraic Monaghan, Patrick Rebuschat, Individual differences in children’s response to explicit instruction: effects of age and memory ability, Applied Linguistics, 18 września 2026.
Nauka języka to nie tylko mówienie, słuchanie, czytanie i pisanie
Europejskie Centrum Języków Nowożytnych Rady Europy rozwija program RELANG, który pomaga lepiej łączyć programy nauczania i egzaminy z Europejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego (CEFR).
Podczas wrześniowych prac zwracano uwagę nie tylko na tradycyjne sprawności językowe, ale także na samodzielność uczącego się, korzystanie z kilku języków oraz mediację, czyli na przykład pomaganie innym w zrozumieniu informacji, przekazywanie treści własnymi słowami czy pośredniczenie między osobami, które nie posługują się tym samym językiem.
Pokazuje to, że współczesne nauczanie języków coraz częściej traktuje język nie tylko jako zbiór słów i reguł, lecz przede wszystkim jako narzędzie działania i porozumiewania się z innymi.
Źródło: European Centre for Modern Languages, Relating language curricula, tests and examinations to the CEFR (RELANG), wrzesień 2026.
Co warto zapamiętać?
Wrześniowe badania pokazują, że w nauce języków nowe technologie nie zastępują dobrego nauczania. Sztuczna inteligencja może być bardzo pomocna, ale najlepiej działa wtedy, gdy korzystamy z niej świadomie i sprawdzamy jej odpowiedzi.
Jednocześnie badacze przypominają o rzeczach znanych od dawna: warto regularnie rozwijać słownictwo, wracać do tych samych zadań, poprawiać własne wypowiedzi i pamiętać, że różni ludzie uczą się w różny sposób.